WARTO WIEDZIEĆ

 wersja do pobrania  

 

WYMOGI WZAJEMNEJ ZGODNOŚCI (cross-compliance)

 

Reforma Wspólnej Polityki Rolnej z 2003 roku zasadniczo zmieniła sposób wsparcia rolnictwa w Unii Europejskiej. Wprowadzono tzw. Płatność Jednolitą, która zastąpiła większość dotychczasowych płatności bezpośrednich, specyficznych dla poszczególnych rodzajów produkcji rolnej.

Oddzielenie płatności jednolitej od struktury i wielkości produkcji daje rolnikowi wolny wybór w produkowaniu tego, czego potrzebuje rynek, jednocześnie zapewniając mu niezbędny poziom dochodów. Otrzymanie tej płatności nie jest już, zatem związane z prowadzeniem określonej produkcji, ale jest  uzależnione od spełnienia przez rolnika szeregu wymagań określonych w przepisach krajowych i Unii Europejskiej  dotyczących zarządzania w całym gospodarstwie rolnym. Powyższe wymogi składają się na jeden mechanizm noszący wspólną nazwę zasady wzajemnej zgodności (ang. cross-compliance). 

 

Zasada Wzajemnej Zgodności oznacza oddzielenie płatności bezpośrednich od produkcji rolnej a powiązanie wysokości uzyskiwanych płatności  ze spełnianiem przez rolnika  określonych wymogów z zakresu:

  • ochrony środowiska,

  • bezpieczeństwa żywności,

  • dobrostanu zwierząt

  • utrzymania gruntów wchodzących w skład gospodarstwa w Dobrej Kulturze Rolnej zgodnie z ochroną środowiska

 

Rolnik, który składa wniosek o płatności bezpośrednie zobowiązuje się do:

  • przestrzegania kryteriów dobrej kultury rolnej i utrzymania powierzchni trwałych użytków zielonych na odpowiednim niezmienionym poziomie,

  • ochrony środowiska

  • identyfikacji i rejestracji zwierząt w gospodarstwie rolnym

Ponadto każdy rolnik, zobowiązuje się do umożliwienia przeprowadzenia kontroli na miejscu na terenie gospodarstwa przez upoważnionych urzędników.

 

Sankcje

Stwierdzona niezgodność w gospodarstwie rolnika skutkuje sankcjami czyli zmniejszeniem wysokości płatność bezpośrednich  proporcjonalnie do naruszeń.

 

Podstawowe rozróżnienie to niezgodność z przepisami wynikająca z:

  • zaniedbania rolnika (nieumyślność)
  • winy rolnika - umyślnego działania rolnika

 

Przy określaniu wymiaru  sankcji będą brane pod uwagę takie elementy jak:

  • powtarzalność niezgodności
  • zasięg niezgodności
  • dotkliwość niezgodności 
  • trwałości niezgodności

 

Wysokość sankcji

Zaniedbanie - nieumyślne 

  • z zasady obniżenie stanowić będzie 3% całkowitej kwoty płatności bezpośrednich

  • jednakże na podstawie raportu z kontroli może zostać wydana decyzja o obniżeniu wielkości potrącenia do 1% lub zwiększeniu go do 5% całkowitej kwoty lub w określonych przypadkach odstąpieniu od nałożenia jakichkolwiek obniżek.

  • w przypadku stwierdzenia powtarzającej się niezgodności procent sankcji zostanie pomnożony x 3, jednak maksymalna wysokość sankcji nie może przekroczyć 15% całkowitej kwoty dopłat bezpośrednich.

 

Zaniedbania umyślne - z winy rolnika

  •  z zasady obniżenie stanowić będzie 20% całkowitej kwoty płatności bezpośrednich

Agencja Płatnicza może na podstawie oceny przedłożonej przez właściwy organ kontroli w protokole z czynności kontrolnych, wydać decyzję o obniżeniu procentu do wysokości nie mniejszej niż 15% lub, w określonych przypadkach może zwiększyć ten procent nawet do 100% całkowitej kwoty.

 

Kontrole

Organem odpowiedzialnym za kontrole wymogów Wzajemnej Zgodności w zakresie:

  • spełniania przez rolnika zasad dobrej kultury rolnej oraz ochrony środowiska, będzie Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR)

  • identyfikacji i rejestracji zwierząt będzie Inspekcja Weterynaryjna

 

W ramach zasady wzajemnej zgodności obowiązkiem kontroli objęta będzie próba gospodarstw pochodząca ze standardowej, obowiązkowej próby wylosowanej w ramach Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli.

 

Zatem w Polsce kontrolą rocznie objętych będzie:

  • przynajmniej 1% gospodarstw rolnych ubiegających się o płatności bezpośrednie tj. ok.15 tysięcy gospodarstw rolnych

  • 10% gospodarstw rolnych utrzymujących bydło i 3% gospodarstw utrzymujących owce i kozy z zakresu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt

 

Wymogi Wzajemnej Zgodności podzielono na trzy obszary

 

Obszar A, obejmuje:

  • Identyfikację i rejestrację zwierząt,

  • Zagadnienia ochrony środowiska naturalnego

 Wdrożenie - 1 stycznia 2009 roku

 

Obszar B, obejmuje:

  • Zdrowie publiczne,
  • Zdrowie zwierząt, zgłaszanie niektórych chorób,
  • Zdrowotność roślin

 Wdrożenie - 1 stycznia 2011 roku

 

Obszar C, w którym zawiera się:

  • Dobrostan zwierząt

Wdrożenie - 1 stycznia 2011 roku - Polska w ramach Przeglądu WPR Health Check wnioskuje, aby obszar C wdrożyć od 2013 r.

 

 

Wymogi obowiązujące od 1 stycznia 2009 roku*

 

*Przedmiotowa informacja dotyczy wymogów według stanu prawnego na dzień 28 października 2008 r.

 

Zagadnienia ochrony środowiska naturalnego

 

WYMÓG 1 i 5

 

Ochrona dzikiego ptactwa i siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory

  • Dotyczy wszystkich rolników na terenie całego kraju (Ochrona gatunkowa obejmuje obszar całej Polski i dotyczy wszystkich mieszkańców, a więc także wszystkich rolników).

 

Lista wymagań:

  • Rolnik jest zobowiązany do przestrzegania przepisów planu ochrony dla obszaru NATURA 2000.

 

W gospodarstwie przestrzegane są zakazy:

  • umyślnego chwytania, okaleczania, zabijania, transportu, pozyskiwania i przetrzymywania ptaków żywych i martwych podlegających ochronie,

  • fotografowania, filmowania i obserwowania, jeżeli może to powodować ich płoszenie lub niepokojenie,

  • umyślnego niszczenia jaj, gniazd, lub płoszenia ptaków objętych ochroną,

  • niszczenia siedlisk, ostoi zwierząt, oraz roślin i grzybów objętych ochroną,

  •  umyślnego zrywania, zbierania i niszczenia roślin i grzybów objętych ochroną,

  • wypalania łąk, pastwisk, nieużytków, rowów, pasów przydrożnych oraz trzcinowisk i szuwarów.

 

WYMÓG 2

Ochrona wód gruntowych przed zanieczyszczeniem spowodowanym przez niektóre substancje niebezpieczne

  • Dotyczy wszystkich gospodarstw

 

W trakcie prowadzonej produkcji rolniczej, a także funkcjonowania gospodarstwa domowego używane są substancje, które stosowane w niewłaściwy sposób mogą stanowić zagrożenie dla czystości wód i zdrowia publicznego.

Spośród substancji stanowiących zagrożenie dla wód gruntowych w gospodarstwie rolnym najczęściej wykorzystywane są środki ochrony roślin zawierające substancje czynne oraz produkty naftowe, takie jak oleje napędowe i opałowe, benzyna, oleje przekładniowe i hydrauliczne, smary, płyny hamulcowe.

W celu ochrony środowiska, środki ochrony roślin oraz produkty naftowe, należy przechowywać w taki sposób, aby nie powodować przedostawania się ich do wód gruntowych w sposób bezpośredni lub pośredni, czyli poprzez glebę.

Zalecenia dotyczące magazynowania środków ochrony roślin oraz postępowania z opróżnionymi opakowaniami wynikają z informacji zawartych w instrukcji.

 

Lista wymagań:

  • zabrania się zrzutów substancji niebezpiecznych dla środowiska (np. środków ochrony roślin, olejów, paliw) lub pośredniego wprowadzania tych substancji do gleby lub wód gruntowych.

 

WYMÓG 3

Ochrona środowiska, w szczególności gleby, w przypadku stosowania osadów ściekowych w rolnictwie

  • Dotyczy gospodarstw wykorzystujących komunalne osady ściekowe

 

Komunalne osady ściekowe to pochodzący z oczyszczalni ścieków osad z komór fermentacyjnych oraz innych instalacji służących do oczyszczania ścieków komunalnych oraz innych ścieków o składzie zbliżonym do składu ścieków komunalnych.

 

Osady mogą być przekazane rolnikowi wyłącznie przez wytwórcę tych osadów. Wytwórca osadu odpowiedzialny jest za poddanie przekazywanych komunalnych osadów ściekowych badaniom oraz za przeprowadzenie badań gleby na krótko przed zastosowaniem na niej osadu. Rolnik ma prawo żądać wyżej wymienionych dokumentów od wytwórcy osadów, w przypadku ich braku powinien odmówić przyjęcia osadów.

 

Komunalne osady ściekowe można stosować:

  • w rolnictwie do uprawy płodów rolnych wprowadzanych do obrotu handlowego, w tym przeznaczonych na paszę,

  • do rekultywacji terenów przeznaczonych na cele rolne,

  • do uprawy roślin przeznaczonych na kompost oraz roślin nie przeznaczonych do spożycia i produkcji pasz.

 

Lista wymagań:

  • rolnik posiada kartę przekazania odpadu,
  • rolnik posiada aktualne wyniki analizy zastosowanego komunalnego osadu ściekowego dostarczone przez wytwórcę osadu,
  • rolnik posiada aktualne wyniki analizy gleby (na zawartość metali ciężkich, pH, fosforu), na której jest stosowany komunalny osad ściekowy, wykonane przed zastosowaniem osadu ściekowego,
  • rolnik posiada dokument zalecanych dawek osadów ściekowych stosowanych w gospodarstwie, wydany przez wytwórcę osadów,
  • rolnikowi nie wolno stosować komunalnych osadów ściekowych:

    • na gruntach wykorzystywanych do upraw pod osłonami

    • na gruntach, na których rosną rośliny sadownicze i warzywa (nie dotyczy drzew owocowych), na gruntach przeznaczonych pod uprawę roślin jagodowych i warzyw, których części jadalne bezpośrednio stykają się z ziemią i są spożywane w stanie surowym, w ciągu 10 miesięcy poprzedzających zbiory i w czasie zbiorów,

    • na łąkach i pastwiskach,

    • na terenach zalewowych, czasowo podtopionych i bagiennych,

    • na terenach czasowo zamarzniętych i pokrytych śniegiem,

    • na gruntach o dużej przepuszczalności (piaski luźne i słabo-gliniaste oraz piaski gliniaste lekkie), jeżeli poziom wód gruntowych znajduje się na głębokości mniejszej niż 1,5 m poniżej powierzchni gruntu,

    • na obszarach ochronnych zbiorników wód podziemnych,

    • w pasie gruntu o szerokości 50 m bezpośrednio przylegającego do brzegów jezior i cieków,

    • na terenach położonych w odległości mniejszej niż 100 m od ujęcia wody, domu mieszkalnego lub zakładu produkcji żywności

    • na wewnętrznych terenach ochrony pośredniej stref ochronnych ujęć wody,

    • na gruntach rolnych o spadku przekraczającym 10%,

    • na obszarach parków narodowych i rezerwatów przyrody,

    • na terenach objętych pozostałymi formami ochrony przyrody np. parki krajobrazowe, obszarychronionego krajobrazu, obszary Natura 2000, pomniki przyrody, użytki ekologiczne, zespoły przyrodniczo- krajobrazowe, jeżeli osady nie zostały wytworzone na tych obszarach,

    • podczas wegetacji roślin przeznaczonych do bezpośredniego spożycia przez ludzi,

    • na glebach kwaśnych o pH mniejszym niż 5,6.

 

WYMÓG 4

 

Ochrona wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego

  • Dotyczy rolników, których działki położone są na obszarach szczególnie narażonych na zanieczyszczenia azotanami ze źródeł rolniczych (OSN).

 

Obecnie na terenie kraju wyznaczonych jest 20 stref wrażliwych na zanieczyszczeniezwiązkami azotu, nazwanych obszarami szczególnie narażonymi na zanieczyszczenia azotanami ze źródeł rolniczych (OSN). Dla każdego z tych obszarów właściwe terytorialnie Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej opracowały i wprowadziły programy działań mające na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych. Wykaz obszarów, na których należy ograniczyć odpływ azotu ze źródeł rolniczych znajduje na stronach internetowych Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej www.kzgw.gov.pl lub na stronach Regionalnych Zarządów Gospodarki Wodnej, jak również informacje te można uzyskać bezpośrednio w Biurach Powiatowych ARiMR i ośrodkach doradztwa rolniczego.

Wymagania wspólne dla wszystkich obszarów OSN.

 

Lista wymagań:

  • Rolnik jest zobowiązany do przestrzegania aktualnych programów działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych dla wyznaczonych obszarów szczególnie narażonych na azotany pochodzenia rolniczego,

 

Przechowywanie nawozów i naturalnych kiszonek:

  • obornik jest przechowywany w pomieszczeniach inwentarskich o nieprzepuszczalnym podłożu lub na płycie zaopatrzonej w instalacje odprowadzające wycieki do szczelnych zbiorników na gnojówkę i wodę gnojową,
  • pojemność płyty obornikowej zapewnienia możliwość gromadzenia i przechowywania obornika w okresach, kiedy nie jest on wykorzystywany rolniczo (co najmniej 6 miesięcy),
  • gnojowica i gnojówka są przechowywane w szczelnych zbiornikach,
  • pojemność zbiorników na gnojowicę i na gnojówkę wystarcza na ich przechowywanie przez okres, kiedy nie jest ona wykorzystywana rolniczo (co najmniej 6 miesięcy),
  • kiszonki są zabezpieczone przed wyciekiem soków do gruntu.
  • dawka nawozu naturalnego, zastosowana w ciągu roku, nie zawiera więcej niż 170 kg azotu (N) w czystym składniku na 1 ha użytków rolnych,

 

Wymagana dokumentacja:

  • rolnik posiada roczny plan nawożenia dla upraw,
  • rolnik posiada umowy zbytu nawozów naturalnych produkowanych w gospodarstwie rolnym, jeżeli wynika to ze zbyt dużej produkcji nawozów naturalnych (powyżej 170 kg N/ha) w stosunku do powierzchni użytków rolnych, będących w posiadaniu właściciela gospodarstwa,
  • rolnik posiada umowy dzierżawy lub użytkowania, innych niż posiadane, gruntów rolnych, jeżeli wynika to ze zbyt dużej (powyżej 170 kg N/ha) produkcji nawozów naturalnych w stosunku do powierzchni gruntów rolnych, będących w posiadaniu rolnika.

 

Zasady stosowania nawozów :

  • nawozy naturalne oraz organiczne w postaci stałej i płynnej stosowane są w okresach dozwolonych (od początku marca do końca listopada),

  • nawozy naturalne w postaci stałej stosowane są pogłównie tylko na użytkach zielonych i wieloletnich uprawach polowych,

  • nawozy naturalne oraz organiczne stosowane na gruntach ornych powinny być przykryte lub wymieszane z glebą nie później niż następnego dnia po ich zastosowaniu, z wyjątkiem nawozów stosowanych na użytkach zielonych,

  • nawozy naturalne stosowane są w odległości, co najmniej 20 m od strefy wód (tj. strefy ochronnej źródeł, ujęć wody, brzegu zbiorników oraz cieków wodnych, kąpielisk itp.),

  • przestrzegany jest zakaz stosowania nawozów:

    • na glebach zalanych wodą lub przykrytych śniegiem lub zamarzniętych,

    • bez względu na przebieg pogody i stan gleby w okresie od początku grudnia do końca lutego, z wyjątkiem upraw pod osłonami,

    • naturalnych w postaci płynnej w całym okresie wegetacji roślin przeznaczonych do bezpośredniego spożycia przez ludzi (np. warzywa, owoce jagodowe),

    • naturalnych w postaci płynnej oraz mineralnych azotowych na glebach bez okrywy roślinnej, położonych na polach nachyleniu większym niż 10%,

    • naturalnych w postaci stałej podczas wegetacji roślin z wyjątkiem trwałych użytków zielonych i wieloletnich upraw polowych.

 

Szczegółowe wymagania zawarte w poszczególnych programach działań mogą się różnić. Konieczne jest więc zapoznanie się z aktualnym programem działań obowiązujących na OSN, na obszarze którego położone jest gospodarstwo.

 

Identyfikacja i rejestracja zwierząt
 

WYMÓG 6÷8A

  • Dotyczy gospodarstw posiadających zwierzęta

 

Głównym celem wzajemnej zgodności w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt jest kontrola spełniania wymagań nałożonych obowiązującymi przepisami.

 

System Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (IRZ) umożliwia:

  • ustalenia miejsc pochodzenia, pobytu i przemieszczeń zwierząt,

  • zapewnienie bezpieczeństwa żywności zgodnie z wymogami Unii Europejskiej,

  • uzyskanie pełnego dostępu do rynku produktów pochodzenia zwierzęcego innych państw członkowskich Unii Europejskiej.

 Lista wymagań:

  • rolnik posiada numer siedziby stada,
  • rolnik prowadzi księgę rejestracji bydła, świń, owiec i kóz,
  • w siedzibie stada wszystkie sztuki bydła, owiec i kóz oraz świń są oznakowane zgodnie z przepisami,
  • w siedzibie stada wszystkie sztuki bydła posiadają paszporty z aktualnymi wpisami,
  • wpisu do księgi rejestracji bydła, świń, owiec i kóz dokonuje się w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące obowiązek wpisu,
  • dane zawarte w księdze rejestracji bydła, świń, owiec i kóz przechowywane są przez okres 3 lat od dnia utraty posiadania zwierzęcia,
  • posiadacze bydła (z wyjątkiem podmiotów zajmujących się transportem), zgłaszają wszystkie zdarzenia dotyczące zwierząt wraz z datami tych zdarzeń do biur powiatowych ARiMR w terminie do 7 dni od daty zajścia danego zdarzenia,
  • dokumenty przewozowe dla owiec/kóz urodzonych po dniu 9 lipca 2005 roku, przechowywane są przez okres nie krótszy niż 3 lata od dnia przewozu zwierząt do miejsca przeznaczenia,
  • spis owiec/kóz dokonuje się w stadzie co najmniej raz na 12 miesięcy i jest przekazywany do biur powiatowych ARiMR zgodnie z przepisami.

  

 

Zobacz również

 

źródło: Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (broszura Wymogi Wzajemnej Zgodności) 

POWRÓT

 

 

Mazowiecka Izba Rolnicza © 2005